سومین نشست نقد كتاب فارس به مناسبت هفته كتاب عصر روز گذشته در تالار حافظ برگزار شد.

گزارش تصویری: سومین نشست نقد کتاب فارس

در این نشست كه به نقد و بررسی كتاب «چشم‌های خردلی» اختصاص داشت؛ حمید اكبرپور، نویسنده ادبیات پایداری و راحله یعقوبی كارشناس ارشد ادبیات پایداری به عنوان منتقد در كنار نویسنده اثر حضور یافتند.

اسماعیل جمالی، جانباز شیمیایی هشت سال دفاع مقدس كه كتاب چشم های خردلی بر اساس خاطرات او نوشته شده است، با انتقاد از نویسندگان ادبیات پایداری كه تنها به بیان بخش‌های خاصی از جنگ می‌پردازند تاكید كرد:  این طور نبوده كه ما در جنگ تنها شاهد رشادت ها و دلاوری‌ها باشیم. در این فضا همه اسوه ی ایثار نبوده‌اند و اگر قرار است همه‌ی رشادت‌ها را بازگو كنیم باید از تلخی‌ها هم بگویی تا مخاطب آنها را باور كند.

در ابتدای نشست عبدالرضا قیصری معاون ادبیات و انتشارات اداره كل حفظ آثار و ارزش‌های دفاع مقدس فارس درباره روند تولید وانتشار كتاب در این اداره توضیحاتی داد. وی با بیان این مطلب كه بنیاد حفظ آثار با هدف ترویج فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه هم در بخش تولید آثار و هم در بخش انتشار نویسندگان را حمایت می كند، ادامه داد: این اتفاقی بود كه برای رمان چشم‌های خردلی نیز افتاد.

وی سپس درباره بازخورد و استقبال از این اثر افزود: «چشم های خردلی» با فاصله كمی كه از انتشارش می‌گذرد یكی از پرفروشترین كتاب‌های سال اخیر بوده است و در نمایشگاه بزرگ كتاب فارس هم یكی از پرفروش‌های غرفه بوده است . امیدواریم كه با حمایت مخاطبان این كتاب هم همانند كتاب‌های با ارزش دفاع مقدس در سطحی فراگیر به خوانندگان معرفی شود.

در ادامه جلسه حمید اكبرپور به عنوان اولین منتقد به بررسی ابعاد مختلف كتاب پرداخت. وی با بیان این مطلب كه چشم‌های خردلی محصول مشترك بابك طیبی و اسماعیل جمالی است ادامه داد: همین دو نفره كار شدن كتاب و به نوعی آشپزی دونفره،  باعث ایجاد دوپارگی‌هایی در انتخاب قالب،‌ نوع روایت، مضمون خاطره – رمان، استراتژی كتاب و شخصیت‌پردازی‌ها شده است.

نویسنده رمان «شكارچی پرندگان» ادامه داد: در این كتاب اگر ما با خاطرات صرف سروكار داشتیم با توجه به زبان و قلم عالی نویسنده یك گام جلوتر از «دا» هم پیش افتاده بودیم اما متاسفانه خاطره‌سازی‌ها كتاب را از یك اثر مستند و شاهد صادق دور كرده است.

این نویسنده در ادامه با بیان نكات مثبت این كتاب گفت: طیبی در خلق فرم‌های جدید برای داستان‌هایش بسیار مبتكر و خلاق است و هرگاه كتابی از این نویسنده به بازار می‌آید ما شاهد خلق فرم‌های متفاوت از آثار قبلی در آثار او هستیم.

در ادامه این نشست راحله یعقوبی به عنوان منتقد دوم با بیان این كه نقد در گذشه به معنی عیب‌یابی از یك اثر بود، اما امروزه به معنای سنجش آثار و تجزیه تحلیل آنها به كار می‌رود به بررسی رمان «چشم‌های خردلی» پرداخت.

وی در ادامه این مطلب افزود: نقد امروزه به منظور نشان دادن ساختار آثار ادبی و ویژگی‌های كه باعث می‌شوند یك اثر اعتلا پیدا كنند و یا به عنوان یك شاهكار شناخته شوند و یا برعكس بی‌ارزش قلمداد شوند، در جامعه ادبی كاربرد دارد. وی افزود: در مورد چشم‌های خردلی باید گفت نقاط مثبت كتاب بسیار بیشتر از نقاط ضعف آن است از آن جمله این كتاب دارای عنوانی بسیار زیباست و سطح زبانی انتخاب شده برای اثر متناسب با زبان راوی انتخاب شده است؛ به شكلی كه مخاطب به راحتی می‌تواند با اثر ارتباط برقرار كند.

یعقوبی همچنین بیان جزئیات را در این اثر بسیار شگفت‌انگیز توصیف كرد و گفت: نویسنده با جزئیات پردازی بسیار تلاش كرده تا روند رمان را در فضایی مللموس به مخاطب عرضه كند. وی با بیان مثال‌هایی از این اثر به كاربرد طنز در كتاب اشاره كرد و استفاده به‌جا و معقول از طنز را در اثری كه به واقعیت جنگ پرداخته هوشمندانه و قابل ستایش خواند.

این كارشناس ارشد ادبیات پایداری در بیان نكات ضعف اثر با مقایسه این كتاب با «دا»  افزود: بهتر بود تا برای مستند كردن خاطره‌ها بخش‌هایی از كتاب برای عكس‌های آقای اسماعیل جمالی كه رمان بر اساس خاطرات او نگاشته شده و همچنین خاطرات به دست‌خط خود خاطره گو اختصاص می‌یافت تا خواننده بهتر بتواند خاطرات را قبول نماید.

سپس اسماعیل جمالی با توضیح این نكته كه تمام خاطرات موجود در كتاب «چشم‌های خردلی» بر اساس واقعیت نگاشته شده تاكید كرد: من حرف آقای اكبرپوركه اعتقاد دارند بخشی از كتاب خاطره سازی بوده تصحیح می‌نمایم و به عنوان شاهد زنده‌ای از جنگ می‌گویم كه هرچه در این كتاب بوده رخ داده اما متاسفانه با گذشت سی سال از جنگ جامعه امروز ما به سمتی پیش رفته كه نمی‌توانیم خیلی از واقعیت‌ها را بیان كنیم چرا كه بیم آن می‌رود كه مخاطب نتواند آن‌ها را قبول كند.

وی با انتقاد از نویسندگان ادبیات پایداری كه تنها به بیان بخش‌های خاصی از جنگ می‌پردازند افزود: این طور نبوده كه ما در جنگ تنها شاهد رشادت ها و دلاوری‌ها باشیم. فضای جنگ تلخ و سیاه است و در این فضا همه اسوه ی ایثار نبوده‌اند و اگر قرار است همه‌ی رشادت‌ها را بازگو كنیم باید از تلخی‌ها هم بگویی تا مخاطب آنها را باور كند. سپس با بیان این موضوع كه در كتابخانه‌های اروپایی با ارزش‌ترین كتاب‌ها متعلق به جنگ‌های جهانی اول و دوم هستند ادامه داد: آن زمان موقع نبرد بود و حالا زمان علمی كردن واقعیت‌های این نبرد است و این ممكن نمی‌شود مگر با همت نویسندگان چنین آثاری؛ بابك طیبی به عنوان كسی كه خاطرات من را بازنویسی كرده در این كار بسیار موفق بوده است.

آخرین سخنران جلسه نویسنده اثر بابك طیبی بود. این نویسنده ادبیات پایداری درباره انگیزه‌اش از نوشتن این رمان را قابلیت‌های بالای آن در ارائه تصویر زنده از جنگ دانست و افزود: وقتی این خاطرات را در بنیاد حفظ آثار دیدم داوطلب شدم تا آن را به شكل رمان دربیاورم.

نویسنده رمان «از پله صدای دف می‌آید» ادامه داد: متاسفانه در جامعه ما به دلیل تولیدات انبوه اما متوسط در حوزه ادبیات پایداری كه متولی این امر ناشران دولتی هستند این تلقی ایجاد شده است كه هركسی كتابی بنویسد كه ناشر دولتی حامی آن باشد كتاب خوبی نیست و همین پیش داوری‌ها باعث می‌شوند كه آثار خوب مظلوم واقع شده و دیده نشوند.

خالق «برف‌های داغ» درباره خاطره‌سازی‌های اثر گفت: آقای اكبرپور اصرار فراوان دارند كه بابك طیبی به هر شكلی كه شده قرار است امضای هیچكاكی خود را پای اثر بگذارد. به تعبیر مولنا باید گفت كه مهم نیست چه حرف‌هایی می‌زنیم اما مهم است كه این حرف‌ها را چطور می‌زنیم؛ به این خاطر می گویم كه نزدیك به 80 درصد محتوای این كتاب خاطرات آقای جمالی هستند اما از فیلتر نگاه من رد شده اند.

این نویسنده در ادامه سخنانش گفت: شاید 70 یا 80 سال دیگر اصلاً برای كسی مهم نباشد كه این اتفاق‌ها افتاده‌اند یا نه اما آنچه برای ماندن دارای اهمیت است برآیند محتوایی اثر است. این كه در این جنگ چه اتفاقاتی افتاد و ما چه كسانی را از در این خاك داشتیم كه از ما دفاع كردند. وی همچنین درباره مستند كردن خاطره ها افزود: در این كتاب ما با شخصیت سیاسی تراز اول مواجه نیستیم تا مستندنگار اهمیت بالایی پیدا كند بلكه با یكی از هزاران رزمنده‌ای مواجه‌ایم كه در این جنگ حضور داشت و جنگ را از نزدیك لمس كرد.

طیبی خواستار این موضوع شد كه همه كسانی كه اثر را خوانده‌اند آن را به دیگران معرفی كنند و ادامه داد: اگرجه برای معرفی كتاب‌هایی نظیر «دا» یك عزم ملی پشت كار بوده است و این عزم در شیراز دیده نمی‌شود، اما امید می رود نهادهای فرهنگی كه امروز این نشست را برگزار كرده‌اند تلاش كنند تا مخاطب بیشتری اثر را ببیند. وی در  انتها از بنیاد فارس شناسی، بنیاد حفظ آثار و ارزش‌های دفاع مقدس و  مركز اسناد و كتابخانه ملی فارس به عنوان متولیان اصلی برنامه و همچنین اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس و حوزه هنری فارس به عنوان حامیان آن تشكر كرد.


منبع :سایت بنیاد فارس شناسی